4-1- فاز شرایط ابهام……………………………………………………………………………………………………………………….. صفحه 55
4-2- فاز شرایط وضوح …………………………………………………………………………………………………………………….. صفحه 69
4-2-1- طرح نهایی ………………………………………………………………………………………………………………………………. صفحه 83
4-2-2- سناریو طرح نهایی…………………………………………………………………………………………………………………….. صفحه 91
4-2-3- متریال و روش تولید…………………………………………………………………………………………………………………… صفحه 93
4-2-4- نقشه های فنی………………………………………………………………………………………………………………………….. صفحه 95
5- جمع بندی ……………………………………………………………………………………………………………………………… صفحه 99
فهرست منابع …………………………………………………………………………………………………………………………………… صفحه 103
پیوست ها………………………………………………………………………………………………………………………………………… صفحه 109
فهرست نمودارها
نمودار3-1………………………………………………………………………………………………………………………………………….. صفحه 34
نمودار3-2………………………………………………………………………………………………………………………………………….. صفحه 35
نمودار 3-3 ………………………………………………………………………………………………………………………………………… صفحه 40
نمودار 3-4…………………………………………………………………………………………………………………………………………. صفحه 41
نمودار3-5…………………………………………………………………………………………………………………………………………. صفحه 42
نمودار3-6 ………………………………………………………………………………………………………………………………………… صفحه 42
نمودار3-7 …………………………………………………………………………………………………………………………………………. صفحه 44
نمودار3-8 …………………………………………………………………………………………………………………………………………. صفحه 45
نمودار3- 9 ………………………………………………………………………………………………………………………………………… صفحه 46
نمودار3- 10 ………………………………………………………………………………………………………………………………………. صفحه 47
نمودار3- 11 ………………………………………………………………………………………………………………………………………. صفحه 48
نمودار 4-1…………………………………………………………………………………………………………………………………………. صفحه 69
نمودار 4-2………………………………………………………………………………………………………………………………………… صفحه 69
فهرست تصاویر
تصویر 2-1………………………………………………………………………………………………………………………………………… صفحه 15
تصویر 2-2………………………………………………………………………………………………………………………………………… صفحه 15
تصویر 2-3………………………………………………………………………………………………………………………………………… صفحه 16
تصویر 2-4………………………………………………………………………………………………………………………………………… صفحه 16
تصویر 2-5 ……………………………………………………………………………………………………………………………………….. صفحه 17
تصویر 2-6………………………………………………………………………………………………………………………………………… صفحه 17
تصویر 2-7………………………………………………………………………………………………………………………………………… صفحه 19
تصویر 2-8 ……………………………………………………………………………………………………………………………………….. صفحه 24
تصویر 2-9………………………………………………………………………………………………………………………………………… صفحه 27
تصویر 2-10………………………………………………………………………………………………………………………………………. صفحه 27
تصویر 3-1………………………………………………………………………………………………………………………………………… صفحه 33
تصویر 3-2………………………………………………………………………………………………………………………………………… صفحه 36
تصویر 3-3………………………………………………………………………………………………………………………………………… صفحه 37
تصویر 4-1…………………………………………………………………………………………………………………………………………. صفحه57
تصویر 4-2………………………………………………………………………………………………………………………………………… صفحه 58
تصویر 4-3…………………………………………………………………………………………………………………………………………. صفحه59
تصویر 4-4…………………………………………………………………………………………………………………………………………. صفحه60
تصویر 4-5…………………………………………………………………………………………………………………………………………. صفحه61
تصویر 4-6…………………………………………………………………………………………………………………………………………. صفحه62
تصویر 4-7…………………………………………………………………………………………………………………………………………. صفحه63
تصویر 4-8…………………………………………………………………………………………………………………………………………. صفحه64
تصویر 4-9…………………………………………………………………………………………………………………………………………. صفحه65
تصویر 4-10……………………………………………………………………………………………………………………………………….. صفحه66
تصویر 4-11……………………………………………………………………………………………………………………………………….. صفحه67
تصویر 4-12……………………………………………………………………………………………………………………………………….. صفحه71
تصویر 4-13……………………………………………………………………………………………………………………………………….. صفحه73
تصویر 4-14……………………………………………………………………………………………………………………………………….. صفحه75
تصویر 4-15……………………………………………………………………………………………………………………………………….. صفحه77
تصویر 4-16………………………………………………………………………………………………………………………………………. صفحه79
تصویر 4-17……………………………………………………………………………………………………………………………………….. صفحه81
تصویر 4-18……………………………………………………………………………………………………………………………………….. صفحه85
تصویر 4-19……………………………………………………………………………………………………………………………………….. صفحه87
تصویر 4-20……………………………………………………………………………………………………………………………………….. صفحه89
تصویر 4-21……………………………………………………………………………………………………………………………………….. صفحه91
تصویر 4-22……………………………………………………………………………………………………………………………………….. صفحه93
1- مقدمه
ماندن و دیده شدن احساسی است که همواره مردم عادی، گردشگران و باستانشناسان را در دورههای مختلف تاریخی برای ثبت نام، نشان و تاریخ بازدیدشان از اثر وسوسه کرده است (اخلاقی، 1382). به نقل از مدیر دفتر حقوقی سازمان میراث فرهنگی کشور، حکاکی روی آثار و ابنیه واجد ارزشهای فرهنگی و تاریخی جرم محسوب شده و مجرمان علاوه بر جبران خسارت، به حبس از یک تا 10 سال محکوم میشوند. این در حالی است که برخورد قانونی با تمام مجرمانی که بناهای تاریخی و فرهنگی را با نوشتن یادگاریها و حکاکی تخریب میکنند از توان سازمان میراث فرهنگی و یا هر سازمان دیگری خارج است و البته بسیاری از آسیبهای وارده قابل جبران نمیباشد (لالمی، 1392).
از نظر شدت تخریب و آسیب و رفتار پرخاشگرانه، یادگارنویسی به معنای پایینترین سطح وندالیسم شناخته میشود (Berk & Aldrich, 1972). با گسترش امکان گردشگری در سالهای اخیر پدیده ثبت یادگاریهای گردشگران بر روی آثار تاریخی و ملی افزایش یافته و بیش از پیش زمینه تخریب این آثار پدید آمده است (نوبخت، 1391). از نظر کارشناسان آثار باستانی، فقدان فرهنگسازی و آموزش در زمینه پاسداشت آثار تاریخی و ملی، مهمترین عامل بروز این پدیده است (مودی، 1384). از سوی دیگر وندالیسم علیه آثار باستانی میتواند بر اثر عدم درونی شدن ایدهی اهمیت دادن به اثر تاریخی به عنوان نماد هویت ملی باشد؛ میراثی که با درونی شدن ارزشهای فرهنگی و هنری میتواند به عنوان یک میراث زیباییشناسانهی جهانی برای تمامی گردشگران محترم باشد (زندچی، 1392).
در راستای کاهش احتمال تخریب این آثار ارزشمند میتوان از دانش طراحی محصول به منظور تغییر رفتار کاربر با به کارگیری اصول تئوری طراحی مفرح، طراحی تشویقی، طراحی به منظور تغییر رفتار کاربر به عنوان برخی تئوریهای رفتار پایدار بهره گرفت(Montazeri, 2013) . طراحی مبلمان به منظور ثبت یادگاری، علاوه بر کاهش تخریبهایی که در آینده ممکن است به علت گسترش صنعت گردشگری رخ دهد؛ میتواند آثار مثبتی نظیر گسترش روابط اجتماعی، تقویت پیوستگی‌های احساسی میان افراد، آموختن مسائل تازه و ایجاد اعتماد به نفس به واسطه آن، مدیریت احساسات (به واسطه تفکیکپذیری و تحلیل احساسات)، رها شدن احساسات هیجانی ( منجر به آرامش‌بخشی)، تحریک حافظه (به واسطه فرایندهای خلاقه)، مرور خاطرات، بهرهگیری از خرد و دانش دیگران، و پیدا کردن اهداف‌ در زندگی را به همراه داشته باشد (فرخی، 1386).
در پژوهش حاضر سعی بر آن است تا با شناسایی علل بروز پدیده یادگارنویسی بر دیوار تئاتر شهر تهران، محصولی در حیطه مبلمان شهری طراحی شود که از سویی راهکاری برای پاسخ به این نیاز باشد و از سوی دیگر به کاهش تخریب این اثر ارزشمند ملی و فرهنگی منجر گردد.
2- بررسی متون
در بخش بررسی متون با توجه به ابعاد و اهداف تحقیق، متون مرتبط با وندالیسم، یادگارنویسی، مبلمان شهری و رویکرد طراحی مورد بررسی قرار می گیرند.
2-1- وندالیسم
وندالسیم مشتقی از واژه وندال، نام قومی از اقوام ژرمن و اسلاو است که در قرن 5 میلادی زندگی می کردند. آنها مردمی جنگجو و مهاجم بودند که در پی حمله به کشورهای مختلف در پی تخریب و ویرانی بودند. لذا در بحث های آسیب شناسی به رفتار تخریب گرانه، وندالیسم اطلاق می شود(محسنی تبریزی، 1383). در این عمل تخریب داوطلبانه است و منفعتی برای عامل ندارد(Moser, 1992). رفتاری که ضمن دارا بودن جنبه های خشونت و تخریب دارای یکی از این عناصر می باشد: 1- صدمه به چیزهایی که متعلق به دیگران است. 2- صدمه به اموال عمومی. 3- در کل هر خسارتی که دیگران باید جبران کنند(;Bessette,1996;Cooper&Carolyn,1997 ;Yavuz&Kuloglu,2011 طهماسبی،1387). جرمی که جزء جرائم خرد محسوب شده و به راحتی قابل مطالعه نیست و در آن اموال بیشتر هدف هستند تا افراد(Buck et al., 2003).
بسیاری تحقیقات نشانگر تأثیرات عوامل مختلف بر وندالیسم است. برخی معتقدند وندالیسم ناشی از ناسازگاری روابط فرد و جامعه است. ناسازگاری که برگرفته از احساس اجحاف و ستم، ناکامی، اختلال در روابط و شرایط خانوادگی است. (صدیق اورعی، 1387; محسنی تبریزی، 1379). برخی دیگر آن را ماحصل شکاف نسل ها می دانند. شکافی ناشی از تفاوت در نگرش ها، ایده ها، باورها و رفتارها و الگوهای نسل های مختلف که می بایست دلایلش را در جنبه های فیزیکی و اجتماعی محیط و ترغیب کننده وندال جستجو کرد. ( ;Goldstein, 1997احمدی علیآبادی، 1387; شربتیان و پرورش، 1392) در پژوهشی عوامل مؤثر بر وندالیسم را اینگونه یافته اند: یادگیری رفتار پرخاشگرانه، وضعیت اجتماعی و اقتصادی، فرآیند جامعه پذیری، محیط های تربیتی و تجارب زندگی، امنیت شهری، تأثیر گروه بر فرد، بحران ها و وقایع زندگی. این عوامل در انتخاب رویکرد طراحی توسط پژوهشگر بسیار یاری دهنده هستند. روانشناس اجتماعی، فیلیپ زیمباردو نویسنده ی کتاب «اثر شیطان» در مورد این که چه چیزی باعث می شود که افراد اعمال غلط انجام داده و چگونه افراد عادی می توانند مرتکب جرم شوند تجربه های خود را بیان می کند. او اعتقاد دارد که تمامی کسانی که افراد عادی و درستکار جامعه هستند اگر در شرایط خاصی قرار بگیرند و برای مقابله با آن آموزش ندیده باشند مرتکب جرم خواهند شد و صد البته همه ی آن ها از یک جرم کوچک شروع می کنند که به نظر قابل اغماض است (Zimbardo, 2007).
اقتصاددان رفتاری، دن آریلی در بررسی آداب اخلاقی ما، به ارائهی برخی ایدهها پرداخته است که سرمنشأ بسیاری از رفتارهایی است که او آنها را خِردگریزی قابل پیش‌بینی مینامد؛ از آنجایی که وندالیسم نیز به گونهای رفتاری مجرمانه قلمداد میگردد که مورد پذیرش اخلاقیات و خرد نیست نگارنده از این تحلیل در راستای بررسی علل بروز رفتارهای مجرمانه نظیر آن سود جسته است. او فردی را که مرتکب کاری خلاف اخلاق میشود (در پژوهش مد نظر وی تقلب و دزدی) تحت تاثیر دو نیروی متضاد میداند. اینکه از یک طرف، افراد دوست دارند در آینده احساس خوبی نسبت به خود داشته باشند؛ پس نمیخواهند مرتکب جرم شوند. از طرف دیگر، فرد می‌تواند جرم کوچکی مرتکب شود و همچنان احساس خوبی نسبت به خود داشته باشد. او سطحی از جرم را معرفی میکند که به نظر وی فرد مرتکب نمیتواند روی آن سرپوش بگذارد؛ در حالی که می‌تواند از مقدار کمی از آن سود ببرد؛ تا جایی که حس خوب او را نسبت به خود از بین نبرد. آریلی این احساس را شاخص فریب فردی می‌نامد (Ariely, 2009).
عده ای از محققان در تحقیقات پا را فراتر نهاده و به نتایج شایان توجهی دست یافته اند. محسنی تبریزی (1374) دریافته است که میزان ارتکاب به وندالیسم در ماه های مختلف سال متفاوت است. بر این اساس ماه مرداد به علت گرمای شدید، تعطیلی مدارس و دانشگاه ها و فقدان امکانات لازم برای پرکردن اوقات فراغت شاهد بالاترین میزان رفتارهای وندالیسمی است. وی که در تحقیق خویش به بررسی افراد در سنین 15 تا 25 سالگی پرداخته میزان این رفتارها را در پایان تابستان رو به کاهش ارزیابی نموده است. از آنجایی که تهران شهری جوان ست که یک سوم جمعیت آن زیر 15 سال هستند، نسبت زیاد جوانان در کنار شهرسازی بی نظم و شرایط اقتصادی-اجتماعی، تهران را به جامعه ای با وندالیسم بالا بدل ساخته است(Rezaee, Rao & Arbi, 2010)
از سوی دیگر مطالعات در زمینه پیش گیری از وندالیسم به طور پایه ای از دو دیدگاه پیروی می کنند(Roos, 1992).
– دیدگاه موقعیتی: این دیدگاه بر اساس تأثیر فرصت ها و امکانات در بروز وندالیسم است.

– دیدگاه ترغیبی: این دیدگاه بیانگر تأثیر ترغیب درونی و نیاز شخص خطاکار در بروز وندالیسم است.
بدین ترتیب برنامه های پیش گیری از وندالیسم شامل استراتژی های محیط محور و استراتژی های فرد محور هستند(Goldstein, 1997). استراتژی های محیط محور سعی در پیش گیری از جرم با بکارگیری راهکارهایی در طراحی محیطی اعم از تغییر وضعیت چیدمان، فضا و موقعیت فیزیکی و یا مکانی که وندالیزم ممکن است اتفاق بیفتد بوده در حالیکه استراتژی های فرد محور در پی انگیزه های بالقوه و واقعی وندال برای ارتکاب اعمال وندالیستی می باشند.
در راستای پروژه ی حاضر شناخت افراد که در محل موردنظر حضور پیدا میکنند ضروری به نظر می رسد. بعلاوه می بایست دلایل موقعیتی و ترغیبی افراد درخصوص یادگارنویسی برای طراح آشکار شود.
2-2- مبلمان شهری
در زمینهی مباحث مربوط به طراحی مبلمان شهری مطالب و مقالات فراوانی وجود دارد و از حوزههای مختلف طراحی، از جمله طراحی محصول، طراحی شهری و روانشناسی به این موضوع نگریسته شده است.
در فضای میان ساختمانها، بناها و فضاهای عمومی شهری، عناصر مکملی نیاز است تا زندگی شهری را سامان بخشد، تجهیزاتی که همچون اثاث یک خانه که امکان زندگی در آن را فراهم آورد. این اجزاء، کیفیت و کارایی زندگی را در محیط شهری ارتقاء میبخشند و وظیفه هدایت، کنترل، امنیت ارتباط، راحتی، اطلاع رسانی و تبلیغات، تزئین و تفریح در سطح شهر و خیابان را برعهده دارند. اثاثیه، تجهیزات یا مبلمان شهری، خیابانی یا فضای باز اصطلاحات رایج این تسهیلات و امکانات هستند. این تسهیلات در انگلستان بیشتر به مبلمان خیابانی و در آمریکا به مبلمان همگانی یا مبلمان فضای باز معروف هستند. دامنه مفهومی و کاربردی عبارت «مبلمان شهری» بسیار گسترده است.
«مبلمان شهری به مجموعه وسیعی از وسایل، اشیاء، دستگاهها، خرده بناها، فضاها و عناصر بصری گفته میشود که چون در شهر، خیابان و در کل در فضای باز نصب شدهاند و استفاده عمومی دارند، به این اصطلاح معروف شدهاند» (میرحسینی، 1393).
طراحی مبلمان شهری یک موضوع میانرشتهای و فصل مشترکی از رشتهها و گرایشهای مختلف است و دامنهی گستردهی محصولات در این شاخه از طراحی، نیازمند طیف وسیعی از تخصصها است. عمدهترین ویژگی مبلمان شهری کاربرد عام آن است و بیش از هر چیز دیگر با توده مردم ارتباط مستقیم دارد و بدین لحاظ موضوع طراحی، ساخت و نصب آن به ویژه در مواردی خاص مانند طراحی برای معلولین، کودکان و سالخوردگان به مطالعه عمیق و دقیق نیاز دارد.
فضاهای پیرامونی بناهای تاریخی به عنوان عرصهای عمومی جهت فعالیت و حضور اجتماعی انسانها، در کنار برآورده کردن نیازهای ضروری گردشگران، میتواند فضایی جذاب برای گذران اوقات فراغت، آموزش، خرید سوغات و دیگر مناسبات اجتماعی و فرهنگی باشد و طراحی مبلمان شهری در این محوطه نیاز به بررسی رفتارهای اجتماعی گردشگران در این مکانها دارد.
2-2-1- ارتباط مبلمان شهری و شهروند
شهر به عنوان عرصه تکاپو و فعالیتهای انسانی چون موجودی زنده در تعامل با خود و اجتماع انسانها است. در زندگی شهری امروز به ندرت میتوان کسی را یافت که به طریقی با مبلمان شهری سر و کار نداشته باشد. سرپناه، نیمکت، آبخوری یا تابلوی اطلاعرسانی، فرقی نمیکند در هر حال با یک یا چند گروه از آنها ارتباط دارید. مبلمان شهری بخش زیادی از فعالیت در شهر را سامان میدهد و باعث بالا رفتن کیفیت برخورداری شهروندان از محیط پیرامون و افزایش رفاه و لذت آنها در خیابان، میادین، بوستانها و عرصههای دیگر شهری میشود(عابدینی، 1390).
توازن میان بافت اجتماعی و فضای شهری و تجهیزات شهری، مستلزم توجه به مقیاس طراحی و حوزه کاربری مورد نظر (محله، منطقه و شهر) است و رعایت عواملی مانند تأثیرات اقلیمی و شرایط محیطی تأثیرگذار بر برنامهریزی و طراحی، نوع و شدت نیاز کاربران، کمیت و کیفیت خدمات، مسیر طراحی تا نصب و نگهداری را مشخص میکنند.
گزینشی حساس و محتاطانه در طراحی جزئیات و ارائه راهحلهایی خلاق در طراحی، جانمایی و نصب مناسب، نگهداری و نظافت مبلمان شهری حس تعلق و خاطرهانگیزی در شهر را افزایش میدهد و آشفتگی بصری در سیمای شهری را سامان میبخشد. به یادماندنی بودن، سر زندگی و منحصر به فرد بودن همگی موضوعاتی هستند که در منظر شهری و البته اثر مستقیم آن بر رفاه و سلامت جامعه شهری، مؤثرند. در نهایت فرد با این احساسات از محیط، که به صورت «حس مکان» تعریف میشوند به آن تعلق خاطر پیدا میکند(فرخی، 1386).
میتوان خیابانها و بوستانهای محله و شهر را به گونهای مجهز کرد که بازتاب فرهنگ آن باشند. سیمای شهر، موضع درک مشترک شهروندان از هویت شهر است و بخش مهمی از خاطره جمعی ساکنان شهر را به خود اختصاص میدهد. به بیان دیگر منظر شهر، عضوی از جامعه شهری است که همراه با اهالی آن در همه تجربهها حوادث خاطرهساز که تاریخ و ذهنیت افراد جامعه را نقش میدهد حاضر بوده است.
از دیدگاه طراحان، انتخاب و طراحی مناسب مبلمان شهری، حفظ هویت مکان و نمود بیشتر آن را ممکن می‏سازد. این برخورد در احیای مناطق تاریخی و سنتی بسیار مؤثر است. آنگاه که مفهوم شهرنشینی، در میان بافت اجتماعی ریشه‏ای عمیق دواند میتوان به ساختارهایی مکمل در سیما و منظر آن پرداخت و شرایط را برای حفظ محیط و رفاه اهالی‏اش مهیا کرد. به اتکای همین بافت اجتماعی تثبیت شده و ریشه‏دار میتوان در مدت زمانی کافی و با روشی پویا، خیابانها و فضاهای محلی و شهری را به گونه‏ای مجهز کرد که باعث ارتقاء ارزشهای فرهنگی در آنها باشد .در حقیقت، فراهم آوردن امکان بهره‏وری رفاهی و زیباییشناختی از محیط زیست، به معنای ارج نهادن به زندگی و ارزشهای تمدن است (آلتمن، 1382).
2-2-2 – طراحی و مناسب سازی مبلمان شهری

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

شبیه بودن چهره شهرهای امروزی به یکدیگر که فاقد هویت و ارزشهای منحصر به خویشاند به طوری که فرصتهای اندکی را برای حضور ارزشهای اجتماعی و اخلاقی در آنها یافته میشود ضرورت ساماندهی و مناسبسازی محیط شهری را به عنوان بستری که خلاقیت در آن امکان حضور و رشد مییابد را مطرح میسازد. با رشد شهرها، گرایشی افراطی در یک شکل کردن چهره شهری به وجود آمده است. به گونه‏ای که اغلب تفاوت کمی در روحیه مبلمان نقاط مختلف شهر یا حتی گاهی میان چند کشور دیده میشود. حال آنکه هنوز هم جذاب‏ترین و به یاد ماندنی‏ترین محله‏ها آنهایی هستند که با شکل و شمایل ویژه خود در خاطره‏ها جای می‏گیرند و شاید از همین روست که در کوششهای جدید برای نوسازی و ساماندهی شهرها به این خصوصیات توجه بسیار میشود(اخلاقی، 1382).
برخی از دلایل ضعف شهر تهران در زمینه هویت شهری و یا محلههای شهری، عدم توجه به تفاوتهای موجود بین فضاهای مختلف شهری، اکتفا نمودن به طرحهای یکنواخت و تکراری و پرداختن به ظرفیتهای غیرمفهومی است؛ بدون در نظر گرفتن ارزشهای زیباشناسی شهری و هنری و بسنده نمودن به امکانات تولید و صنعت، آن هم از ابتداییترین نوع آن.
حال تصورکنید که شهرها از کیفیات و ارزشهایی که در گذشتهی نه چندان دور حائز آن بودهاند برخوردار باشند. مثلاً خیابانها و پیادهروها مردم را به قدم زدن دعوت کنند. ورودی مناسب در ابتدای بوستانهای شهر، ما را به محیطی دعوت میکند که مردم در آن درنگ کنند و به واسطه شناخت و ادراک محیط به درک درستی از تعامل اجتماعی برسند. تصورکنید بوستانها و میدانها نقاط اصلی شهرها باشند. خیابان دیگر تنها محلی برای عبور نخواهد بود بلکه فضایی است مدرن، پویا و روان که از طریق آن مردم به تجربهای اجتماعی از زندگی دست مییابند و مانند دالانی سبز خواهد بود که امتداد مناظر حومهای را به مرکز شهر میکشاند، شاید این توصیف قدری اغراقآمیز مینماید. اما تجربه موفق بعضی از شهرها در جوامع توسعه یافته، نشان میدهد که خلق فضاهایی بر مبنای معیارها و مقیاس انسانی که در بر گیرنده معنی مکان باشند نه در حومهها بلکه در مرکز شهرها و با همسایگی متراکم شهری امکانپذیر است.
طراحی مجموعهای از عناصر شهری که پاسخگو به طیف وسیعی از نیازها باشد باید بر اساس تخمین تعداد مصرفکنندگان و بررسی شخصیت، رفتار و شناخت جایگاه اجتماعیشان صورت پذیرد. چرا که هماهنگ کردن اجزای مبلمان شهری همیشه سادهتر از هماهنگ کردن مردم و رفتارهای عمومی آنهاست. به عنوان مثال کاربرد مناسب رنگ در طراحی مبلمان شهری یکی از راهکارهای مطلوب در مناسبسازی سیما و منظر شهر است و تأثیر به سزایی در ادارک محیط دارد به طوری که میان 16 تا 35 سالگی رنگها در بهترین و دقیقترین وضع خود درک میشود. خردسالان و سالخوردگان مهارت کمتری در تفکیک و تشخیص رنگها دارند و برای سنین بالای 55، سرعت تفکیک رنگها رو به وخامت میگذارد. چنان که در جامعه مورد نظر طراح، حدود سنی استفادهکنندگان در دست است، توجه به نحوه استفاده و میزان برخورداری آنها از امکانات باید در نظر گرفته شوند. بر این اساس با توجه به تنوع افراد از لحاظ سنی و شخصیتی استفاده از رنگهای خاکستری و خنثی که در هماهنگی با گستردهای از رنگهاست و رنگهایی با رنگمایه کم برای محیطهای فعال مناسباند و میتوان از رنگهای قویتر به منظور تأکید و برانگیختن استفاده کرد.
پاکزاد اجزای مختلف مبلمان شهری را که بر جنبهها بصری آن تأثیرگذارند چنین نام میبرد(پاکزاد، 1386):
– اندازه یا ابعاد مبلمان: که نمایانگر میزان اشغال فضا توسط آن میباشد.
– مصالح و مواد: نوع و جنس و رنگ هر محصول ممکن است تحت تأثیر این خصوصیت قرار گیرد.
– رنگ و پوشش: رنگ، نحوه استتار و حفاظت از آسیبهای محیطی.
– شکل: حدود قابل رویت از مبلمان، دوره ظاهری مبلمان که قابل رویت باشد.
– بافت: میزان تخلل یا صاف بودن و نا همواری سطح مبلمان و یا پوشش آن.
– تناسبات: نسبت ارتفاع به عرض و طول مبلمان، همچنین نسبت عرض به طول آن.
– ساختار: شناخت استخوانبندی اصلی و محورهای عمده در شکل مبلمان.
– اتصالات: نحوه اتصال قطعات مختلف یک مبلمان به یکدیگر(همجنس و غیر هم جنس).
همچنین موارد دیگری نیز بر مبلمان تأثیر میگذارد، همچون: مکان قرارگیری، سبک و شیوه ساخت، نور، زمان.
با گسترش مخاطبین این بوستانها به منظور پاسخ به نیازهای جدید، تنوع و تعداد این محصولات فزونی یافته است. اما به علت عدم پیروی از یک اصول مناسب نوعی آلودگی بصری را در پی داشته است و برای گریز از آن، طراحی صنعتی پا به عرصه میگذارد. زمینهای از طراحی صنعتی، که تخصصهایی همچون طراحی گرافیک، معماری، طراحی خدمات و طراحی منظر را در برمیگیرد و در آن علاوه بر در نظر گرفتن نیازهای جسمی و عملکردی، به مواردی از قبیل جنبههای بصری علایم راهبری، هویت ارتباطی، طراحی اطلاعات و طراحی حس هویت برای اماکن پرداخته میشود. تلاش میشود تا میان ظاهر محصول و آنچه پیش از این در محیط وجود داشته است هماهنگی ایجاد شده و عناصر غیرضروری از چهره شهر حذف شود و موارد نادرست در جنبههای بصری عناصر مبلمان شهری اصلاح گردد. همچنین عناصر کلیدی محصول برجسته شده و از این طریق پیوند انسان با آن بهبود یابد. اطلاعرسانی، سادهسازی بصری، و زیبایی شناسی بسیار مورد تأکید این طراحان است.
2-2-3- وندالیسم در مبلمان شهری
مطالعات بسیاری در زمینه عوامل مؤثر در مبلمان شهری بر کاهش وندالیسم یافت شده است. در تحلیل محتوای ادبیات طراحی شهری و محیطی، کاهش تخریب از این طریق قابل دستیابی است: طراحی فضاهای قابل دفاع، ایجاد حس تعلق خاطر با ایجاد حس مالکیت، مشارکت در رسیدگی به فضا و زیباسازی محیط و فضای شهری (Faizi, Hosseini & Razzaghi, 2008). در این میان برای ایجاد حس تعلق، آموزش شهروندان و آموزش قوانین و قواعد شهری توصیه می شود (آتش پور، 1388; فرامرز، 1389 ; صرافی و عبداللهی، 1387). از سوی دیگر متون موجود در زمینه ی مبارزه با وندالیسم به بهبود طراحی و چیدمان سازه ها (Leather, 1973) و استفاده از متریال بهتر برای آنها (Miller, 1973)، همچنین در نظر گیری نور بهتر(Dukiet, 1973) تأکید دارند.
در مطالعه ای تأثیرات فاکتورهای مکانی بر وندالیسم در مکان های باز عمومی و فاکتورهایی که می بایست در طراحی این فضاها در نظر گرفته شود تا وندالیسم به حداقل برسد مورد بررسی قرار گرفته شده است (Yavuz & Kuloglu, 2011). بر اساس نتایج این تحقیق، ایجاد تعامل قوی میان کاربر و مبلمان شهری، توجه به مکان و کنترل دیداری، راحتی، هماهنگی با اقلیم، متریال، رنگ و دوام بالا از عوامل مهم ارزیابی شده اند. علاوه بر این قابلیت دیده شدن مبلمان شهری نیز در کاهش وندالیسم مؤثراست. در مطالعه دیگری ایجاد عواملی برای کاهش وندالیسم در پارک ها و فضاهای عمومی و مبلمان آنها در شهر تهران اینگونه معرفی شده اند: برنامه ریزی شهری، عدالت اجتماعی، زیباسازی، نظارت اجتماعی، مراکز ورزشی، مشارکت، آموزش محیطی، اطلاع رسانی، آموزش شهروندی و اعتماد اجتماعی(Saveh & Moghaddam, 2013). تحقیق دیگری برای یافت راه حل هایی برای به حداقل رساندن وندالیسم با استفاده از فاکتورهای محیطی در شهر تهران انجام شده است(Rezaee, Rao, & Arbi, 2010). در این تحقیق به مشاهده سه منطقه شهر تهران با سه طبقه ی اجتماعی و درآمدی پرداخته شده(شمال، شرق و جنوب). نتایج این تحقیق بیانگر موارد زیر می باشند:
– وندال ها بیشتر المان هایی را که تخریب شده اند هدف قرار می دهند زیرا نشانه های وندالیسم بر روی المان های شهری می توانند مشوق انجام مجدد این عمل باشند.
– انعکاس سطوح و متریال المان های شهری کمترین تأثیر را بر میزان تخریب داشته اند. با این حال سطوحی همچون سطوح گرانیتی با براقیت بالا کمتر تخریب شده اند و در مقابل سطوح آجری و سیمانی بیشتر مورد تخریب قرار گرفته اند.
– ارتباط مستقیمی میان پهنای سطوح و میزان تخریب یافت شد.
– المان هایی که به خوبی نگهداری شده اند کمتر توسط وندال ها تخریب شده اند.
– کیفیت سازه و هماهنگی آن با محیط با میزان وندالیسم ارتباط دارد. کیفیت بالای سازه با در نظرگیری طراحی معماری به کاهش تخریب وندالیستی منجر می شود.
– میزان روشنایی در محیط رابطه عکسی با میزان تخریب دارد.
با آنکه طراحی شهری می تواند نقش بسزایی در کاهش وندالیسم داشته باشد، باید در نظر داشت که نمی توان تمامی انگیزه های وندالیسمی را به طور کامل از بین برد (Rezaee, Rao, & Arbi, 2010; Coffield, 1991).
در طراحی استند یادگاربان می توان از همخوانی سازه و فضای تئاتر شهر، نور مناسب، متریال با دوام و تعامل قوی میان افراد و این استند استفاده نمود تا از یک سو افراد را به ثبت یادگاری در این مکان تشویق نمود و از سوی دیگر از تخریب آن جلوگیری به عمل آورد.
با نگاهی دقیق تر نیاز به بررسی یادگار نویسی به عنوان یکی از مصادیق وندالیسم لازم به نظر می رسد.
2-3- یادگارنویسی
از زمانی که انسان نقش دست های خود را بر دیوار غارها به یادگار گذاشت، سنت یادگارنویسی آغاز گردید. ماندگار شدن نام و خط یادگارنویس از سویی بی احترامی محسوب شده و موجب تخریب بنا(وندالیسم) می شود. و از سوی دیگر در تعدادی موارد حاوی اطلاعات مهم تاریخی در ابعاد اجتماعی، سیاسی و فرهنگی، هنری است(شاهمندی و شهیدانی، 1391). یادگارنویسی قدمتی دیرینه در کشورمان ایران دارد. قدیم ترین تاریخ یادگار نویسی در کتاب تاریخ اجتماعی ورامین درج شده است. این یادگارنویسی در کاروانسرای ورامین یافت شده که به سال 1003 قمری نسبت داده شده است(امینی، 1368). نوشتن یادگار نویسی روی سرستون تخت جمشید، رنگ نویسی بر کتیبه های ایلامی ایذه، ترسیم شکل های هندسی بر صورت بقاع متبرکه، تجلی احساسات بر طاق بستان همگی از جمله یادگارنویسی هایی هستند که آثار تاریخی و مفاخر فرهنگ ایرانی را خدشه دار ساخته اند(نوبخت، 1391). بر اساس یافتههای تحقیقات، یادگارنویسی از عصر صفوی شتاب گرفته است(شاهمندی و شهیدانی، 1391). یادگارنویسی به دو صورت عریضه نویسی که همان یادگار نویسی در مکان های دینی است و یادگار نویسی در مکان های غیر دینی خود نمایی می کند. طلب مغفرت، دعا، احساس نیاز، تواضع، درخواست گشایش در امور، اشعار در مدح و ستایش پیامبران و ائمه نمونه بارز عریضه نویسی در مکان های دینی است(مسعود، 1372). از سوی دیگر، میل به جاودانگی, حس تفاخر انسان و عظمت طلبی در مکان های غیر دینی سبب یادگار نویسی عنوان شده است(مخلصی، 1384; شاهمندی و شهیدانی، 1391). در کنار این عوامل جامعه شناسان نظریه هایی مرتبط با رفتار یادگار نویسی ارائه داده اند.
مسالهای که در بروز رفتارهای تخریبی (وندالیسم یادگارینویسی) در آثار باستانی رخ میدهد با برخی از این عوامل ارتباط نزدیکی دارد از جمله «ناشناس بودن» که عامل بسیار مهمی در بروز این رفتار قلمداد میگردد. برای مثال به تصویر شمارهی (2-1) نگاه کنید. این حکاکی یک پسر نوجوان چینی است که در هنگام بازدید از آثار تاریخی کشور مصر بر روی دیوارهی آمعبد لوکسور حکاکی شده است. معترضان به این اتفاق تصویر این نوشته را بر روی اینترنت به اشتراک گذاشتند و ظرف مدت یک روز 11000 نفر در مورد آن نظر داده و 83000 نفر آن را بازپخش کردند. به این ترتیب ظرف مدت کوتاهی اطلاعات شخصی این پسر به دست معترضان افتاد و تحت تاثیر فشار رسانهها خانوادهی وی به طور رسمی از مردم کشورشان که متهم به وندالیسم شده بودند- و تمامی افرادی که از این موضوع مکدر شدهاند عذرخواهی نمودند (Potts, 2013). این اتفاق نشان میدهد که ترس فرد خاطی، از احراز هویتش برای سایرین، احساس امنیت خاطری که «ناشناس بودن» برای وی فراهم میآورد را از بین خواهد برد و او را ازارتکاب به این جرم باز میدارد. «در بسیاری مواقع تنبیه حتی اگر در حد خجالت دادن و یا شایعات بی اساس باشد، برای اینکه گروه بزرگی از مردم را وادار به همکاری نماییم؛ بسیار موثر است» (Haidt, 2008).
تصویر شمارهی 2-1- آثار حک شده توسط پسر پانزده ساله ی چینی با نام “Ding Jinhao”، روی نقش برجسته ی مصری. او نوشته است: ” دینگ جین هااو اینجا بوده است”. فعالان حوزه ی رسانه با پخش این تصاویر و جستجوی این پسر وی و خانواده اش را وادار به عذرخواهی کردند. منبع:
http://www.dailymail.co.uk/news/article-2331613
تصویر شماره 2-2- یادگار نوشته ها روی بدنه دیوار تئاتر شهر، منبع:
http://news.gooya.com/society/archives/145984.php
تصویر شماره 2-3- یادگار نوشته های روی بدنه تخت جمشید توسط باستان شناسان خارجی، منبع:
http://www.tabnak.ir/fa/news/237607/
تصویر شماره 2-4- یادگار نوشته گردشگران خارجی در یک معبد:
http://www.tmelive.com/index.php/forum/thread/12251
تصویر2-5- تابلوی نصب شده در پارک ارم به منظور ثبت یادگاری
تصویر 2-6- تابلوی نصب شده در شهر بلفاست به منظور ثبت یادگاری، منبع:
http://kwinslowsmith.blogspot.com/2011/…/touble-with-belfast.html
2-3-1- نظریه های توجیه کننده یادگارنویسی
از آنجایی که یادگارنویسی یکی از ناهنجاری های اجتماعی است، محققان علوم اجتماعی به تحقیق در زمینه یافت دلایل این رفتار پرداخته و به نظریاتی دست یافته اند.
1. نظام اجتماعی و نظام عمومی کنش
این نظریه به بی توجهی و سهل انگاری نسبت به بناهای تاریخی اشاره دارد. این سهل انگاری موجود در نظام اجتماعی، جزئی از شخصیت کنشگران می شود و به صورت الگویی تغییر ناپذیر درنظام اجتماعی مطرح می شود(نوبخت، 1391).
2. نظریه کنترل
مقوله کنترل اجتماعی در این نظریه مد نظر واقع شده است. بدین ترتیب که کنترل اجتماعی فقط با فشارها و الزام خارجی حاصل نمی گردد، بلکه آنچه بیشترین تأثیر را را در کنترل اجتماعی دارد تفکر فرد نسبت به تکالیف اخلاقی وی می باشد(کوزر و روزنبرگ، 1378).
3. نظریه کنش متقابل اجتماعی
این نظریه به مفهوم واژه همرنگی اشاره دارد. همرنگی به تغییری در رفتار و یا عقاید شخص در نتیجه ی اعمال فشار واقعی و خیالی از سوی فردی دیگر یا گروهی از مردم اطلاق می شود. بدین ترتیب فرد تحت تأثیر نبود نظارت، عدم اطلاع رسانی، آموزش کافی و مشاهده ی دیگران دست به این عمل ناهنجار می زند(توسلی، 1380). لازم به ذکر است که در این حالت، مشاهده ی یادگار نوشته ها مهمترین عاملی است که کنشگر را برای انجام این کنش تشویق می کند(نوبخت، 1391).
4. نظریه یادگیری
این نظریه به اصل یادگیری از رفتار دیگران اشاره دارد. یادگیری عموماً از نوع مشاهده ای است، همانند الگوی رفتاری که کودکان از بزرگترها می آموزند(Bandura, 1977).
5. شکاف نسلی
شکاف نسلی به نوعی به نبود سازگاری در منافع و سوگیری ها و مطالبات نسل ها اشاره دارد(Luhmann, 1996). این شکاف میان دو نسل سبب بروز پرخاشگری، کنش های تخریبی و تقابل با گذشتگان می شود.
به نظر می رسد بتوان رفتار یادگارنویسی موجود در تئاتر شهر را به سه نظریه نظام اجتماعی و نظام عمومی کنش، نظریه کنترل و نظریه کنش متقابل اجتماعی مرتبط دانست. در این پروژه سعی بر آن است که با طراحی استند یادگاربان رفتار یادگارنویسی را به صورت رفتاری که می تواند بدون اینکه تخریب اماکن عمومی صورت پذیرد، در قالبی قابل کنترل ارائه نمود. از این طریق می توان به افراد آموزش کافی را انتقال داده و با توجه به نظریه یادگیری الگوی رفتاری متفاوتی را در اختیار ایشان قرار داد.
2-3-2- مطالعات بر روی یادگار نوشته ها
مطالعات انجام شده بر روی نمونه های یادگارنویسی نتایج درخور توجهی به همراه داشته اند. این نتایج می توانند داده های ارزشمندی را به فرآیند طراحی وارد کنند.
نوبخت (1391) مطالعه ای بر روی یادگار نوشته های مکان های تاریخی یزد انجام داد. وی که از روش مشاهده ی مستقیم و بیان عینی بهره جسته است، دریافت که 95 درصد یادگارنوشته ها توسط مردان نوشته شده، همچنین بیشترین واژه های به کار رفته در یادگارنوشته ها به ترتیب؛ نام و نام خانوادگی افراد، 55 درصد و تاریخ یا زمان درج یادگاری، 11 درصد بوده اند. حروف و کلمات لاتین نیز در رده های بعدی قرار داشته اند. در راستای این تحقیق گروه سنی یادگار نویس ها نیز تخمین زده شد. بر این اساس نوجوانان بیشترین درصد را تشکیل داده اند. مواد و وسایل به کار رفته در درج یادگاری نیز در این تحقیق مورد بررسی قرار گرفته اند. بیشترین ماده به کار رفته، زغال و گچ و پس از آن رنگ، اسپری و در مرتبه ای پایین تر، کنده کاری به وسیله ی کلید، چاقو، و اشیا نوک تیز بوده اند.
در پژوهشی دیگر بر روی بقعه پیربکران، یادگارنوشته ها بر مبنای فرم و محتوا بررسی شده اند(شاهمندی و شهیدانی، 1391). فرم این یادگارنوشته ها عموماً شامل نقوش و خطوط بوده اند. نقوشی شامل نقوش حیوانی، گیاهی و اسلیمی. همچنین در بررسی محتوای یادگارنوشته ها، آنها در سه بخش اجتماعی، دینی و تاریخی جای گرفته اند.
همچنین در تحلیلی بر روی دیوار نویسی های کلاس درس دانشگاه شهید باهنر کرمان، بیشترین استفاده از تصویرها، شکل ها، اسامی، مطالب لاتین، تاریخ و اعداد مشاهده شد(مقصودی و بنی فاطمه، 1383). علاوه بر این، موضوعاتی مرتبط با واژه ی عشق، رابطه بین دو جنس، مسائل آموزشی، زندگی و امید در این دیوار نوشته ها به وفور یافت شد.
2-4- رویکرد های طراحی
با توجه به هدف پروژه حاضر که سعی در طراحی محصولی در راستای کاهش پدیده ی یادگار نویسی و سوق دادن آن به سمت رفتاری مثبت و پویا است، رویکردهایی مورد بررسی قرارگرفته اند که در این مسیر طراح را یاری می رسانند. این رویکردها عبارتند از رویکرد تغییر رفتار کاربر، طراحی تشویقی و طراحی مفرح. در این بخش به هر کدام از این رویکردها اشاره شده و ارتباط و کاربرد آن ها در ارتباط با مسئله ی طراحی موجود مورد بررسی قرار می گیرند.
2-4-1- رویکرد طراحی برای تغییر رفتار کاربر
طراحی برای تغییر رفتار که طراحی هدفمند نیز اطلاق می شود چگونگی تغییر رفتار کاربران را از طریق طراحی مورد بررسی قرار می دهد(Lockton, Harrison & Stanton, 2010). در این رویکرد سعی بر آن است که کاربر را از عمل غیردلخواه بازداشته و به عمل دلخواه سوق دهد. بدین منظور از سه روش استفاده می شود(تصویر-27).
1- توانا سازی کاربر : آسان ساختن رفتار دلخواه برای کاربر
2- ایجاد انگیزه در کاربر: آگاهی دادن و تغییر در جهت تحریک کاربربرای انجام عمل دلخواه.
3- مشکل ساختن رفتارهای غیر دلخواه: بازداشتن ازعمل غیردلخواه با غیرممکن و یا مشکل ساختن رفتارهای غیردلخواه به منظور سوق دادن کاربر به انجام عمل دلخواه.
تصویر2-7- روش های تغییر رفتار ، منبع:
http://designwithintent.co.uk/
نمونه های این روش ها در 12 الگوی الهام بخش طراحی و در شش گروه (لنز) جای می گیرند. هر الگو دربرگیرنده ی یک یا دو روش از سه روش بالا است. این لنزها شامل لنز معماری، تصحیح خطا، خود نظارتی، دیداری، شناختی، تکنولوژی تشویقی و امنیت می شوند:
2-4-1-1- لنز معماری
این لنز مرتبط با تکنیک هایی است که در معماری، برنامه ریزی شهری همچون مدیریت ترافیک و جلوگیری از جرم به کار برده می شوند(Crowe, 2000; Katyal, 2002). این لنز دارای دو الگو است: مکان نمایی و چیدمان، خواص مواد.
– مکان نمایی و چیدمان: به چیدمان المان ها به منظور تأثیر بر رفتار کاربر آنها اطلاق می شود. این عمل می تواند به طور ساده ای از طریق جای گذاری المان ها به ترتیب استفاده باشد و یا از دسترس دور نگه داشتن المان هایی که در یک مرحله نیازی به آنها نیست. از نمونه های این الگو می توان به طراحی سوپرمارکت ها و اداره ها اشاره نمود. در این الگو از روش توانا سازی کاربر و مشکل ساختن رفتارهای غیر دلخواه استفاده می شود. در طراحی المان شهری به منظور ثبت یادگاری می توان از این الگو استفاده نمود. استفاده از مسیر در طراحی این المان شهری، استفاده از سلسله مراتب عمل در محصولی تعاملی، که کاربر را به انجام عمل دلخواه طراح هدایت کرده و به گونه ای راهنمای او باشد. استفاده از نشانه هایی که با ایجاد نیاز به ثبت یادگاری، رهگذر را به سمت محصول مورد نظر سوق دهد(Lockton, Harrison & Stanton, 2010).
– خواص مواد: به استفاده از مواد به تنهایی و یا در کنار مواد دیگر به دلیل خواص آنها به منظور تأثیرگذاری بر رفتار کاربر اطلاق می شود. به عنوان مثال استفاده از متریال راحت برای ترغیب افراد به نشستن و یا صندلی های ناراحت کافه ها برای جلوگیری از نشستن طولانی مدت. در این الگو از روش انگیزه دهی به کاربر و مشکل ساختن رفتارهای غیر دلخواه استفاده می شود. بنظر می رسد در طراحی المان شهری در پروژه حاضر لزوم استفاده از متریالی که به راحتی قابل تأثیرپذیری بوده و در آن قابلیت استفاده از متریال های متنوع وجود دارد احساس می شود(Lockton, Harrison & Stanton, 2010).
2-4-1-2- لنز تصحیح خطا
این لنز تمامی رفتارهای غیر دلخواه را خطا قلمداد کرده و سعی بر جلوگیری آنها از طریق آسان تر کردن رفتار دلخواه و یا غیرممکن سازی رفتارهای غیر دلخواه دارد. از این لنز بیشتر در طراحی برای سلامتی و ایمنی، محصولات پزشکی و تولیدی استفاده می شود(Shingo, 1986; Chase & Stewart, 2002; Grout, 2007). این لنز در قالب دو الگو معرفی می شود: بهم پیوستن و پیش فرض ها.
– پیش فرض ها: این الگو در طراحی های تعاملی کاربرد دارد. در انتخاب گزینه ها آن چه پیش فرض است کمک می کند تا رفتار دلخواه بیشتر اتفاق بیافتد. در این الگو از روش توانا سازی کاربر و مشکل ساختن رفتارهای غیر دلخواه استفاده می شود(Lockton, Harrison & Stanton, 2010).

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید