1-10- روش تجزیه و تحلیل اطلاعات:21
2-1- پایتخت و نقشآفرینی آن در جغرافیای سیاسی23
2-1-1- مفهوم پایتخت23
2-1-2- انواع پایتختها26
2-1-2-1- پایتختهای چندکاره:29
2-1-2-2- پایتختهای سیاسی:29
2-1-2-3- پایتختهای امپریالی سابق:30
2-1-2-3- پایتختهای ایالتی:30
2-1-2-4- پایتختهای برتر:30
2-1-2-5- پایتختهای منظومهای39
2-1-2- نقشهای شهر پایتخت41
2-1-2- 1- نقش سیاسی شهر پایتخت42
2-1-2- 1- نقش اقتصادی شهر پایتخت43
2-1-3- نقش و کارکرد پایتخت در جغرافیای سیاسی45
2-2- نقش متحول شهر پایتخت در گذشته، حال و آینده52
2-3- تجربیات انتقال پایتخت در جهان و ایران55
2-3-1- تجربیات انتقال پایتخت در ایران55
2-3-2- تجربیات انتقال پایتخت در جهان59
2-3-2-1- آلمان61
2-3-2-2- استرالیا65
2-3-2-3- برزیل71
2-3-2-4- پاکستان77
2-3-2-5- ترکیه84
2-3-2-6- ژاپن87
2-3-2-7- قزاقستان94
2-3-2-8- مالزی99
2-3-2-9- تانزانیا103
2-3-2-10- ساحل عاج105
-3-5 بررسی تجارب انتقال پایتخت در جهان108
-2-3تمرکز و عدم تمرکز (تئوری ها و تجربیات جهانی) 110
-3-3اثرات فضایی نظام متمرکز و غیر متمرکز113
-4-3تمرکز و عدم تمرکز با تکیه بر ابعاد مدیریتی:114
-1-4-3نظام مدیریتی متمرکز115
-2-4-3 نظام مدیریتی غیر متمرکز116
-6-3تمرکز زدایی در ایران(سیاست ها و اقدامات)120
-1-4مقدمه:136
-2-4نام تهران137
-3-4تاریخ تهران138
-4-4چگونگی شکل گیری کلانشهر تهران140
-1-4-4شکل گیری کالبدی کلانشهر تهران140
-2-4-4شاخص جمعیتی143
4-4-3- شاخص واکنش فعالیت و جمعیت در منطقه146
4-5- بلایای طبیعی148
4-5-1- جغرافیا تهران148
4-5-2- لرزه خیزی151
4-6- اقلیم154
4-6-1- آلودگی های (آسیب ها) زیست محیطی شهر تهران157
4-7- مناطق شهری159
4-7-1- محله های شهر160
4-7-2-نمای شهر160
4-8- تحولات گذشته و وضع موجود ساختار کالبدی مجموعه:161
4-8-1- تحولات استخوان بندی ساختار کالبدی مجموعه162
4-4-2- استخوان بندی ساختار کالبدی مجموعه در وضع موجود:167
4-3- تحولات گذشته وچشم انداز آینده جمعیت مجموعه شهری تهران168
4-4- ویژگی های سفرهای ورودی و خروجی به تهران170
4-4-1- منظور و وسیله سفر170
4-5- بررسی نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال 90 استان تهران174
4-5-1- نسبت جنسیتی175
4-5-2- رشد جمعیت175
4-5-3- شاخص جمعیت در سه گروه سنی176
4-5-4- مهاجرپذیری پایتخت176

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

4-5-5- تراکم جمعیت تهران177
4-5-6- ضریب نفوذ اینترنت179
4-7- بررسی آسیب پذیری تهران در مقابل زلزله182
4-7-1- پیشنهادات در زمینه تغییر و اصلاح شکل شهر تهران، جهت کاهش آسیب پذیری شهر در مقابل خطرات ناشی از زلزله183
4-7-1-1- تهران شهری تک مرکزی183
4-7-1-2- تغییر شکل شهر تهران از شهر تک مرکزی185
4-7-1-3- ساخت کالبد شهر تهران186
4-8- بررسی نظرات و پیشنهادات مسئولین پیرامون طرح انتقال پایتخت188
4-9- بررسی نظرات و پیشنهادات پژهشگران پیرامون طرح انتقال پایتخت194
5-10- بررسی هزینه های انتقال پایتخت199
5-1- جمع بندی فصول گذشته201
5-2- بررسی فرضیه های اولیه تحقیق209
5-2- 1- فرضیه اول:209
5-2- 1-1-بررسی فرضیه اول:209
5-2- 2- فرضیه دوم:211
5-2- 2- 1- بررسی فرضیه دوم:211
5-2- 3- فرضیه سوم:213
5-2- 3-1- بررسی فرضیه سوم:213
5-3- نتیجه گیری216
5-4- ارائه پیشنهادات220
منابع و ماخذ:224
فهرست جداول
جدول شماره(1-2) تقسیمات سیاسی کشور……………………………………………………………………9
جدول(2-2):کشورهای دارای سیستم چند پایتختی…………………………………………………………….20
جدول(3-2):فهرست ترتیبی پایتخت های ایران…………………………………………….. ……………….41
جدول(2-4):عوامل موثر در انتخاب پایتخت……………………………………………………………….42
جدول(2-5):موقعیت جغرافیایی پایتخت های ایران…………………………………………………………..43
جدول(2-6): آخرین موارد انتقال پایتخت ها در قرن بیستم………………………………………………….46
جدول (-11) ویژگی های تحقیق کیفی تبیینی…………………………………………………………………107
جدول(4-1):سهم جمعیت شهر و منطقه شهری تهران در کل کشور…………………………………….135
جدول (4-2) تحولات جمعیتی استان تهران……………………………………………………………….135
جدول (4-3) جمعیت استان تهران در 1400 (افق طرح)…………………………………………………..136
جدول (4-4)حجم سفرهای دروازه ای تهران بر حسب هدف از سفر…………………………………..138
جدول (4-5) توزیع سفرهای دروازه ای غیر بازگشت به منزل…………………………………………….139
جدول (4-6) نظرات و پیشنهادات مسئولین پیرامون طرح انتقال پایتخت………………………………153
جدول (4-7) نظرات و پیشنهادات مسئولین پیرامون طرح انتقال پایتخت………………………………159
فهرست نقشه ها
نقشه(2-1):جانمایی پایتخت جدید و قدیم کشور آلمان……………………………………………………..49
نقشه(2-2):جانمایی پایتخت جدید و قدیم کشور استرالیا……………………………………………………..54
نقشه(2-3):جانمایی پایتخت جدید و قدیم کشور برزیل…………………………………………………….60
نقشه(2-4):جانمایی پایتخت جدید و قدیم کشور پاکستان…………………………………………………….66
نقشه(2-5):جانمایی پایتخت جدید و قدیم کشور ترکیه………………………………………………………68
نقشه(2-6):جانمایی پایتخت جدید و قدیم کشور ژاپن………………………………………………………77
نقشه(2-8):جانمایی پایتخت جدید و قدیم کشور مالزی……………………………………………………81
نقشه(2-10):جانمایی پایتخت جدید و قدیم کشور ساحل عاج…………………………………………….83
نقشه(4-1):محدودیت های طبیعی توسعه شهر تهران……………………………………………………….125
نقشه(4-2):مسیل ها و شبکه جمع آوری آبهای سطحی شهرتهران………………………………………..126
نقشه(4-3):وضعیت آلودگی هوا شهر تهران…………………………………………………………………..127
نقشه(4-4):تقسیمات سیاسی استان تهران………………………………………………………………………137
نقشه(4-5):تراکم جمعیتی شهر تهران…………………………………………………………………………….143
نقشه(4-6):پهنه بندی خطر زلزله پذیری ایران………………………………………………………………..147
فصل اول
کلیات تحقیق
1-1-مقدمه :
در اوایل دهه 30، 75درصد جمعیت کشور روستانشین و 25درصد شهرنشین بوده اند؛ ولی از سال 85 تاکنون این آمار بر عکس شده و در حال حاضر 75درصد جمعیت شهرنشین و 25درصد روستانشین شده اند و این روند باعث شده تعادل جمعیتی بین کلان شهرهایی چون اصفهان، شیراز، تهران و …. بر هم خورده و تمرکز فعالیت های صنعتی، خدماتی و دانشگاهی از بین برود.و این کلان شهرها بخصوص پایتخت را گریبان گیر مشکلات عدیده ای نموده است.علت اصلی آن در مهاجر پذیری کلانشهرها می باشد.و تهران با جذابیت های فراوانی که دارد از جمله: 35 درصد مراکز آموزش عالی در کشور و 50درصد فعالیت های آموزشی کل کشور و… که در کنار بیشترین میزان حمل و نقل عمومی و ساخت و ساز در تهران در جریان است.
یکی از طرح هایی که برای حل معضلات تهران پیشنهاد شده است انتقال پایتخت می باشد که جوانب مختلف این طرح در این پژوهش مورد بررسی قرار می گیرد.
1-2- بیان مساله تحقیق :
چشم انداز کنونی شهر تهران مبین توسعه فضای ناهمگون و توزیع نامتعادل جمعیت و فعالیت های اقتصادی است که در پی تمرکز بیش از حد فعالیت های صنعتی، خدماتی و اداری متصور شده است. این تراکم از یکسو تهران را به کانون برتر سیاسی، اقتصادی تبدیل کرده و از جنبه های دیگر آسیب های مبتلابهی را در مسیر توسعه آن قرار داده است. در متن رویا رویی با این ناهنجاری ها دو تفکر و راهبرد کلی وجود دارد:
1 ‏. اصلاح گرایی و ترمیم
2 ‏. جابه جایی و تمرکززدایی
‏از میان این اندیشه ها بنا بر باور بسیاری، برترین گزینه و رهیافت انتقال مراکز اداری، سیاسی و اقتصادی به سایر نواحی جغرافیایی کشور است. ازاین رو علی رغم وجود محدودیت های موجود این سؤال مطرح می شود که تحقق این راهبرد چگونه و تا چه میزانی ضروری است؟
1-3- اهمیت موضوع تحقیق و دلایل انتخاب آن :
بحث جدی مربوط به انتقال پایتخت در سال 1364 مصادف با دویستمین سال مرکزیت یافتن تهران مطرح شد و درسال 1367 نیز توسط مشاور شهرساز به دستور وزارت مسکن و شهرسازی کارهای مطالعاتی صورت پذیرفت اما در تمام طول این سالها مشکلات ومعضلات آینده پیشرو پایتخت فقط مورد بحث کارشناسان و مسئولین بود و اقدام جدی صورت نگرفت.
انتقال پایتخت راه حلی است که مسئولین پیشنهاد نموده اند ولی اجرای این طرح برای ایران نیازمند زمان طولانی و هزینه های اجرایی بسیار بالا وانجام مطالعه و برنامه ریزی مدونی است
به طور یقین انتقال پایتخت در شرایط امروز ایران،کاری بسیار حساس و مهم می یاشد که بدون پشتوانه کار مطالعاتی قوی دچار چالش خواهد شد.
1-4- هدفهای تحقیق :
هدف اصلی :
بررسی میزان تحقق پذیری انتقال پایتخت
اهداف فرعی:
– شناسایی اثرات انتقال پایتخت در حل معضلات شهری تهران
– شناسایی طرح های جایگزین انتقال پایتخت
1-5- سوالات:

پژوهش علمی بر پایه و مبنای سوالاتی که در ذهن پژوهشگر مطرح می شود، شکل می گیرد. در این پژوهش نیز برآنیم تا به سوالاتی نظیر:
هدف از انتقال پایتخت چیست؟
طرح انتقال پایتخت از چه میزان قابلیت اجرایی لازم برخوردار است؟
چگونه میتوان بدون انتقال پایتخت بر مشکلات تهران فائق آمد؟
1-6- چهارچوب نظری و پیشینه تحقیق :
در گذشته ، امنیت ، عامل اصلی انتخاب و یا انتقال پایتخت بوده است اما امروزه با توجه به پیشرفت فنون به ویژه در عرصه‌های امنیتی و تغییر شیوه های جنگی و همچنین اهمیت یافتن گردش اطلاعات و ارتباطات در این عرصه ، عامل مذکور کم رنگ شده است و در مقابل مرکزیت ثقل اقتصادی اهمیت یافته است.
امروزه اگر پایتختی انتخاب می شود و یا انتقال می یابد عمدتاً به دلایل غیرامنیتی است. تمرکززدایی ، حل مشکلات موجود در یک پایتخت ، تسلط مناسب بر اقتصاد کشور و یا انتخاب رأس مناسب برای هرم سلسله مراتب شهری است. تجارب عملی انتقال پایتخت کشورهای آلمان ،پاکستان و برزیل و مباحث نظری مطروحه در ایران در قرن حاضر همگی شاهد این مدعاست که انتقال پایتخت هیچ یک ازاین کشور ها به دلایل نظامی نبوده است.
نحوه و روند انتقال پایتخت و دلایل این امر در کشور های مذکور بطور مفصل در فصل2 بیان میشود
1-7- روش تحقیق :
روش تحقیق این پژوهش کیفی است. «تحقیق کیفی در نقطه ی تمرکز خود چند روشی و متضمن رهیافت تفسیری-طبیعی گرایانه به موضوع مورد مطالعه است. این به معنای آن است که پژوهش گران کیفی اشیا را در محیط های طبیعی خود مطالعه کرده و تلاش می کنند پدیده ها را بر حسب معنایی که افراد به آنها می بخشند معنادار کرده و تفسیر نمایند. تحقیق کیفی مستلزم کاربرد و گردآوری طیفی از مواد تجربی- مطالعه موردی، تجربه شخصی، درون نگری، داستان زندگی، مصاحبه، متون مشاهده های تاریخی و تصویری- است که لحظه ها و معانی عادی و چالش برانگیز در زندگی افراد را تشریح می کند.» (محمد پور، 1389: 94 به نقل از :دنزن و لینکلن، 1994: 2؛ کراسول، 1998: 15) اگرچه در مورد تحقیق کیفی تعاریف متعددی ارائه شده است. «روش تحقیق کیفی بر خلاف عنوان آن یک روش واحد و منسجم نیست. بر همین اساس؛ تعاریف متعددی از این روش ارائه شده است.» (محمد پور، 1389: 94)
1-8- روش پژو هش یا روش گرد آوری اطلاعات:
به دلیل گسترده بودن موضوع بحث و از طرفی فقدان اطلاعات در برخی از حوزه های مورد نیاز پژوهش، جمع آوری اطلاعات مورد نیاز به روش های مختلف صورت گرفته در پژوهش حاضر طیف نسبتاً وسیعی از کتب و مقالات فارسی و غیر فارسی جهت استخراج نکات مورد نظر، مطالعه و بررسی شده است. از طرف دیگر به منظور تکمیل و پر نمودن خلأهای اطلاعاتی به فراخور از اسناد، قوانین و گزارشات مرتبط با موضوع بهره گرفته شده است. در مواردی هم که دسترسی به منابع یادشده امکان پذیر نبوده از لوح های فشرده و پایگاه های اینترنتی مرجع و معتبر استفاده گردیده است.
1-9- روش تجزیه و تحلیل اطلاعات:
روش تجزیه و تحلیل علی می باشد در واقع اطلاعات جمع آوری شده و نظریه های افراد در قالب طرح های فرادست و تجربیات گذشته بر پایه اصول برنامه ریزی و مبانی نظری گردآوری شده مورد تجزیه و تحلیل قرار میگیرد
فصل دوم
مفاهیم پایه و چارچوب نظری
2-1- پایتخت و نقشآفرینی آن در جغرافیای سیاسی
2-1-1- مفهوم پایتخت
پایتَخت یا مرکز کشور، شهر اصلی یک کشور یا یک محدوده حکومتی است که غالبا از سایر شهرها بزرگ‌تر بوده و وزارت کشور و سایر نهادهای مهم حکومتی در آن واقع است.
نهادهای اصلی حکومتی همچون وزارتخانه‌ها و ادارات مرکزی معمولاً در پایتخت قرار دارند. پایتخت محل استقرار حکومت است و این مسئله بطور قانونی و معمولاً در قانون اساسی کشورها وضع شده است. در کشورهای پادشاهی، شاهان و دربار ایشان معمولاً در پایتخت سکونت دارند. ریشه واژه پایتخت نیز با همین امر مربوط است یعنی «پای تختگاه شاه»، یعنی در زمان‌های قدیم محل سکونت یک شاه اصلی‌ترین شاخص یک شهر برای پایتخت شدن بود.
در قدیم نام‌های دیگری نیز در معنی پایتخت بکار می‌رفت همچون دارالخلافه و دارالسلطنه و آستانه.
منظور از آستانه، محل ورود به دربار پادشاه بود که محل این ورودی دربار رفته رفته معنای خود شهر سکونت شاه یعنی پایتخت را بخود گرفت.
آستانه در زمان عثمانی لقب و مترادف شهر استانبول بود و همین واژه فارسی هنوز در زبان‌های آسیای میانه در معنی پایتخت بکار می‌رود.چنانچه دولت جدید قزاقستان پایتخت تازه‌ساز خود را به آستانه یعنی پایتخت نام نهاده است.
جدول شماره(1-2) تقسیمات سیاسی کشور
واحد تقسیمات کشوری مسئولنهاد مربوطهمرکزکشوروزیر کشوروزارت کشورپایتختاستاناستانداراستانداریمرکز استانشهرستانفرماندارفرمانداریمرکز شهرستانبخشبخشداربخشداریمرکز بخشدهستاندهداردهداریمرکز دهستانشهرشهردارشهردارینداردروستادهیاردهیارینداردماخذ: http://umic. ir
پایتخت به عنوان کانون سیاسی کشور، مرکز جاذبه و نفوذ یک فضای جغرافیایی است که دربردارندۀ عوامل سیاسی، فرهنگی، تاریخی، اقتصادی، اداری، فنی و ارتباطی است (حافظنیا، 1381: 282). پایتخت معمولا دارای بیشترین تعداد جمعیت و بزرگترین مراکز اقتصادی و فرهنگی است (بهفروز، 1380: 197) و مهمتر از همه، مرکز اقتدار سیاسی کشور به شمار میرود و معمولا محل استقرار سران سه قوه (مجریه، مقننه، قضائیه)، اعضای آنها، کلیه وزارتخانهها، ادارات حکومتی و سفارتخانههای خارجی است (میرحیدر، 1381: 138) در واقع، این مکان مرکزیت جغرافیایی، هندسی، و یا کارکردی یک فضای جغرافیایی است که از یک سو نیروهای انگیزشی مستقر در آن، عناصر و عوامل انسانی و کالبدی فضا و جریانات و شبکهها را به سوی خود جذب میکنند و از طرف دیگر نقطۀ مرکزی برای پخش پدیدهها، فرمانها و اعمال ارادۀ سیاسی در اقصی نقاط فضای مربوطه به شمار میرود (حافظنیا، 1381: 282). پایتختها به عنوان محلهایی سمبلیک در خدمت ایدئولوژی ملی نیز هستند، بنابراین، آنها به عنوان بازتابی از دیدگاه کلان ملی نسبت به مسئله شهرنشینی، عامل اصلی سازمانیابی در زمینۀ رشد و توسعۀ اقتصادی ملی، و بالاخره به لحاظ تاریخی نیز به عنوان پلی بین فرهنگ محلی و «جامعه ذهنی» حکومت ملت پایه عمل میکنند (Campbell,2003:2).
در کل، پایتخت با کارکرد و هویت سیاسی- اداری و نیز کارکردهای اقتصادی- تجاری – فرهنگی، مهمترین عنصر در ساختار سیاسی فضا محسوب میشود. این واحد فضایی سیاسی صرفنظر از فلسفه وجودی، ماهیت و کارکردهای سیاسی- اداری و نیز اقتصادی- تجاری—فرهنگی آن، با توجه به این که کانون اقتدار و حاکمیت سیاسی حکومت و نیز تکیه گاه اصلی آن به حساب میآید و نسبت به سایر عناصر سازمان سیاسی فضا از موقعیت ترجیهی برخوردار است، مورد توجه خاص جغرافیای سیاسی است. در این راستا، این واحد فضایی- سیاسی دارای اختیارات ویژهای در ورای اختیارات سایر واحدها و عناصر تقسیمات کشوری است که آن را نسبت به دیگران متمایز میسازد. بنابراین، پایتختها به عنوان یکی ازعناصر کالبدی حکومتها در تکوین، تثبیت و استمرار آنها نقش مهمی بر عهده دارند که این نقشآفرینی بیشتر در قالب کارکردها و نقشهای سیاسی و اقتصادی پایتختها تجلی مییابد.
2-1-2- انواع پایتختها
در مورد انواع پایتختها، طبقهبندیهای زیادی ارائه شده است. از یک طرف، با طیفی از پایتختهای کلاسیک مانند لندن و پاریس روبرو هستیم که همواره با معماری نمایشی خود و نیز استیلای کامل آن بر سلسله مراتب شهودی در کشور مربوطه، مرکز حکومتهای ملی قدرتمند و نیز مراکز قدرتهای استعماری سابق بودهاند. از طرفی دیگر، دستهای از پایتختهای نامتجانس نیز وجود دارند که هم پایتختهای مسلط و مقتدر (مانند مونته ویدئو یا جاکارتا) در کشورهای ضعیف، و هم به نسبت خیلی کم، پایتختهایی (مانند اوتاوا و کانبرا) که دارای نقش اجرایی و اداری در کشورهای قدرتمند هستند، جزو این پایتختها به شمار میروند. همچنین، پایتختهای ترکیبی از عناصر و عوامل متضادی نیز وجود دارند که از جایگاه ویژهای در بطن تاریخ و توسعۀ ملتهایشان برخوردارند، مانند برلین و واشینگتن.
در زمینۀ طبقهبندی پایتختها، اسکات کمبل در یک مقاله با عنوان «اهمیت ثابت پایتخت ملی در عصر جهانی» دست کم 15 معیار برای طبقهبندی پایتختها ارائه داده است. به اعتقاد وی، یکی از این شاخصها مقیاس است: یعنی آمار مربوط به نفوس پایتخت (برن با جمعیت نسبتا کم در برابر مکزیکوسیتی با جمعیت انبوه)؛ آمار نفوس کشوری (پکن در برابر دوبلین)؛ و نیز وسعت جغرافیایی کشور (اوتاوا در برابر سنگاپور). به لحاظ شاخصهای سیاسی نیز، در زمینه نوع حکومت ملی (استکهلم دموکراتیک در برابر ریاض امپریالیستی و بیونگیانگ کومینیستی)؛ و ساختار حکومت ملی (پاریس در فرانسه شدیدا متمرکز در برابر برن در سوئد غیر متمرکز). به لحاظ تاریخی، دورهای که شهر به عنوان پایتخت انتخاب میشود (لندن به عنوان یک پایتخت امپریالیستی تاریخی در برابر برازیلیا به عنوان یک پایتخت مدرن)؛ و به طور نسبی، پایتختهای ابتدایی (لندن و پاریس) در برابر پایتختهای جابجا شده (بن، کانبرا، برازیلیا، نیودهلی و آنکارا) و پایتختهای سابق (کانیستانتینوپل، پترزبورگ، کلکته، فیلادلفیا، ریودوژانیرو و در حال حاضر بن). در ضمن پایتختها را میتوان با توجه به چهرۀ اقتصادی آنها نیز شناسایی کرد: از نظر ثروت و دارایی کشور (لندن، توکیو و اشینگتن ثروتمند در برابر موگادیشو، ماپوتو و داکای فقیر)؛ پایتخت به عنوان شهر مسلط بر اقتصاد کشور (موتیویدئو، پاریس، لندن، کوپنهاگ مکزیکویستی و بانکوک) در برابر پایتخت به عنوان دومین شهر کشور (اوتاوا، بن، کانبرا، آنکارا، برن، پروتوریا، بزریل)؛ و همچنین، پایه اقتصادی شهر پایتخت (جریان سرمایه و اطلاعات جهانی در لندن و توکیو) در برابر اشتغال حکومتی (در اوتاوا و کانبرا). البته، جغرافیا نیز میتواند به عنوان یکی از شاخصهای مهم در طبقهبندی پایتختها بکار رود: مانند پایتختهای تقسیم شده (آمستردام و هوگو در هلند؛ پروتوریا و کیپ تاون در آفریقای جنوبی؛ لاپاز و سورس در بولیوی) در مقابل پایتختهای واحد؛ یا پایتختهایی که (رم و مادرید) در مرکز ثقل جغرافیای کشور قرار دارند در برابر پایتختهایی که از ییک موقعیت جغرافیایی پیرامونی برخوردارند (برلین، مسکو و واشینگتن)؛ و به صورت خیلی مهم، پایتختهایی که در نزدیکی کانون اصلی جمعیت و راهای عمده ارتباطی قرار دارند (لندن، واشینگتن، پکن و توکیو) در برابر پایتختهایی که از چنین موقعیتی برخوردار نیستند (برازیلیا و کانبرا). و در نهایت از دیدگاه فرهنگی: پایتختهای کشورهای چند زبانه (اوتاوا، برن، نیودهلی و مسکو در اتحاد جماهیر شوروی سابق) در برابر کشورهای تک زبانه (پاریس)؛ و بطور نسبی، پایتختها به عنوان مراکز مذهبی تاریخی (مانند رم) در برابر شهرهای سکولار (واشینگتن، اوتاوا و بن) (Campbell, 2003: 6-7).
البته، با توجه به این که، هر شهری ویژگیهای خاص خود را داراست، عوامل زیادی هستند که تجزیه و تحلیل آماری مفید درباره شهرها را غیرممکن میسازند. در واقع، چون پایتختها نیز مانند شهرهای دیگر دستخوش تغییرات بیشماری هستند، عبارت «شهر پایتخت» شاید خود عملکرد استاندارد و تعریف شدهای ارائه دهد، اگرچه نمیتوان عملکرد مشابهی را برای واژه حکومت درنظر گرفت. بنابراین، کار طبقهبندی همه پایتختها به سختی طبقهبندی کردن کشورها و ملتهایی است که این پایتختها بر آنها حکم میرانند. با وجود همه تفاوتها، سه عامل اصلی وجود دارد که توسعه پایتختها را متفاوت میکند؛ این سه عامل عبارتند از: اندازه و ساختار حکومت ملی، اقتصادهای محلی و ملی و برنامهریزی زمانی تشکیل پایتخت براساس ساخت سیاسی و توسعه اقتصادی حکومت ملت پایه. به ویژه شهرهایی که از همان ابتدای تثبیت و تحکیم حکومت ملت پایه و صنعتی شدن فرایند شهری، پایتخت بوده و از توسعه اقتصادی ملی بهرهمند گشتهاند. در مقابل شهرهایی که در مراحل بعدی توسعه سیاسی و اقتصادی کشور پایتخت شدهاند، جزو پایتختهای جدید به حساب میآیند. البته، این زمانبندی نسبی است. سوال اصلی این است که در کدام مرحله از توسعه اقتصادی کشور، شهرهای پایتختی شکل گرفتند؟ به نظر میآید که یک پایتخت قدیمی با کارکرد امپریالیستی از یک کشور متمرکز (مانند لندن و پاریس) در مقایسه با پایتخت نوپای یک حکومت فدرالی (مانند اوتاوا، کانبرا، بن)، شهر اقتصادی قدرتمندی به شمار آید. همچنین، پایتختهای حکومتهای ملت پایه نوین (مانند آلمان و ایتالیا) نسبت به پایتختهای حکومتهای ملت پایه قدیمیتر (مانند فرانسه و انگلستان)، در سلسله مراتب شهری کشور خود از اقتدار و قدرت کمتری برخوردار هستند.
شایان ذکر است که هر برنامهریزی زمان نمیتواند تبدیل شهر پایتخت به یک شهر اقتصادی قدرتمند را تضمین نماید. در این راستا، هر چند که واشنگتن دی. سی از همان روزهای نخست صنعتی شدن (سال 1800) در ایالات متحده هنوز نتوانسته است به یک مرکز تجاری یا صنعتی قدرتمندی تبدیل شود، جریان فوق گویای این است که ساختار سیاسی- اقتصادی ملی نیز، لازم است که با فلسفه شهر پایتخت قدرتمند در انطباق باشد. البته، پایتختهای نوپا نیز هنوز میتوانند به عنوان مراکز اقتصادی قدرتمندی به ایفای نقش بپردازند. به طوری که، پایتختهای نوپای مستعمرات اروپایی به نقشهای دوره قبل از استقلال خود به عنوان مراکز بازرگانی ادامه میدهند تا مناطق داخلی کشور را به بازارهای امپریالیستی پیوند دهند. همچنین، هدف این پایتختها این است که در کشور خود از نظر اقتصادی جزو شهرهای ارشد و اصلی و قدرتمند محسوب شوند. این ویژگی از کارکردهای معمول پایتختهای آمریکای جنوبی از قبیل کارکاس میباشد (Violich, 1975).
اما، در مورد برلین، طبقهبندی این شهر به دلیل تعریف مبهم برنامهریزی زمانی آن به عنوان پایتختی که دارای تاریخ ناپیوسته شهری است، کمی پیچیده است. این شهر (در مقایسه با لندن یا پاریس) با وجود جایگاه باشکوه اولیه براندنبورگ و پروس، به عنوان یک پایتخت نوپا درنظر گرفته میشود. به دلیل این که این شهر تنها شهری است که در سال 1971 به عنوان پایتخت یک حکومت ملت پایه یکپارچه انتخاب شد. بنابراین، با چالشهای تثبیت اقتدار سیاسی- اقتصادی خود مواجه گردید و این در حالی بود که آلمان راه خود را به سمت ایجاد یک شبکه غیرمتجانس از شهرهای بازرگانی و تجاری میپیمود. با این وجود، برلین در اوایل قرن بیستم، به عنوان بزرگترین شهر و مرکز اقتصادی کشور آلمان ظاهر شد. علی رغم نوپا شدن و تجزیه جغرافیایی شمال شرقی آن، نقش پایتختی این شهر تنها در سال 1945 منتفی شده است. با بازگشت نقش پایتختی برلین در سال 1999، این شهر در دهه اول قرن بیست و یکم، جزء نوپاترین شهرهای پایتختی محسوب میشود. به طوری که میتوان طبقهبندی جدیدی را برای آن درنظر گرفت و به آن نام پایتخت «از نو متولد شده» را داد.
شایان ذکر است، همه شهرهای پایتختی مشابه هم نیستند. برخی فقط مقر حکومتی هستند. در همین زمینه، آمستردام جز معدودی پایتختهایی است که مقر حکومتی نمیباشد. پایتختها در سیستمهای فدرالی، نسبت به سیستمهای متمرکز از عملکردهای حکومتی توسعه یافته کمتری برخوردارند. بنابراین، علی رغم این که بسیاری از مقرهای حکومتی عملکردهای ملی دیگری (مانند بازرگانی و تجارت، بودجه، رسانهها، آموزش عالی) را در خود جذب میکنند، همه آنها در یک رتبه قرار ندارند. به طوری که، میتوان موارد ذیل را نیز در زمینه طبقهبندی پایتختها برشمرد:
2-1-2-1- پایتختهای چندکاره:
به پایتختهایی گفته میشود که ترکیبی از تمام یا اکثر کارکردها را در بالاترین سطح ملی دارا هستند (مانند: لندن، پاریس، مادرید، استهکلم، مسکو، توکیو).
– پایتختهای جهان: این پایتختها، علاوه بر کارکردهای ذکر شده برای پایتختهای چندکاره، نقش خاص دیگری نیز دارند، یعنی در زمینه سیاست یا پویایی تجاری و یا هر دوی آنها از نقشآفرینی فراملی برخوردارند (مانند: لندن، توکیو).
2-1-2-2- پایتختهای سیاسی:
این پایتختها صرفا مقر حکومتی بوده و اغلب فاقد دیگر عملکردهای موجود در شهرهای تجاری با قدمت طولانی هستند (مانند: هوگو، بن، واشینگتن، اتاوا، برزیل، کانبرا).
– پایتختهای سابق: این پایتختها در نقطه مقابل پایتختهای جهانی قرار میگیرند. در واقع، این شهرها نقش خود به عنوان مقر حکومتی را از دست دادهاند، اما همچنان دیگر عملکردهای تاریخی خود را حفظ کردهاند (مانند: برلین از سال 1945 تا 1994، سنپترزبورگ، فیلادلفیا، ریودوژانیرو) (Gottmann, 1983: 315)
2-1-2-3- پایتختهای امپریالی سابق:
این شهرها نمونه ویژهای از پایتختهای سیاسی هستند و شهرهای امپریالی سابق را به نمایش میگذارند. با وجود این که ممکن است این شهرها به عنوان پایتختهای ملی عمل کنند و نقشهای فرهنگی و تجارتی مهمی برای سرزمینهای امپریالی سابق ایفا نمایند، اما، دیگر فاقد امپراتوریهای سابق هستند (مانند: لندن، مادرید، لیسبون، وین).
2-1-2-3- پایتختهای ایالتی:
این پایتختها نمونه خاصی در کشورهای فدرالی هستند که با پایتختهای سیاسی مطابقت میکنند. یعنی شهرهایی که به عنوان پایتختهای غیررسمی و گاهی نیز بر پایه مشترکی ایفای نقش میکنند. اما امروزه این نقش خود را از دست دادهاند و فقط حوزه عملکردهای آنها، سرزمینهای پیرامونی آنها هستند (مانند: میلان، تورین، مونیخ، تورنتو، سیدنی، ملبورن). در این زمینه، نیویورک یک مورد خاص و تقریبا بینظیر یک پایتخت ایالتی جهان است.
2-1-2-4- پایتختهای برتر:
این شهرها به عنوان مراکز سازمانهای بینالمللی عمل میکنند و ممکن است جزء پایتختهای ملی باشند یا نباشند (مانند بروکسل، استراسبورگ، ژنو، رم، نیویورک) (Hall, 2006, 8-9).
با این حال، همچنان که قبلا نیز ذکر شد، دربارۀ طبقهبندی پایتختها، ایدههای متفاوتی وجود دارد؛ در این زمینه، طبقهبندی دیگری وجود دارد که ناظر بر نوعی رویکرد کالبدشناسی است و پایتخت را از جهت موقعیت نسبی آن و با توجه به مناطق هستهای بررسی میکند (Glassner, 2004: 104). مارتین گلسنر از جمله جغرافیدانانی است که در کتاب «جغرافیای سیاسی» خود، پایتختها را براساس این رویکرد مورد مطالعه قرار میدهد. در این طبقهبندی پایتختها در سه نوع دائمی، ابداعی و منقسم طبقهبندی شدهاند:
الف- پایتختهای دائمی
پایتختهای دائمی، یعنی پایتختهایی که برتری و عظمت خودشان را در طول مراحل پیاپی تکامل ارضی- سیاسی حکومتها حفظ کردهاند (میرحیدر، 1381: 139). این نوع پایتختها را پایتختهای تاریخی نیز میگویند. در واقع این نوع پایتختها، در طول چندین قرن یا در دوره مشخصی، هدایت و اداره مرکز اقتصادی و فرهنگی یک حکومت را عهدهدار بودهاند. آتن، لندن، پاریس و رم مثالهایی آشکار این نوع پایتختها هستند که در طول قرنها و در مراحل مهمی از تاریخ حکومتهای خود پیشرو بودهاند. به عنوان نمونه، پاریس یکی از شهرهای پیشروی جهان در زمینههای مختلف اقتصاد، فرهنگ، هنر، سیاست، تحصیل، گردشگری، آداب و رسوم و علم و دانش است. پاریس را در کنار لندن، توکیو و نیویورک، مهمترین ابرشهرهای جهان مینامند.
پاریس بزرگترین شهر اقتصادی اروپا و پنجمین شهر اقتصادی جهان از نظر سطح تولید ناخالص داخلی است. این شهر به تنهایی در حدود 533 میلیارد یورو یعنی در حدود 25% از تولید ناخالص داخلی فرانسه را در اختیار دارد. در همین زمینه، پاریسیها با دارا بودن 42700 دلار سرانه تولید ناخالص، رتبه اول در قاره اروپا دارا هستند. منطقه «لادفانس» در این شهر به عنوان مهمترین مرکز اقتصادی اروپا شناخته میشود. همچنین، این شهر میزبان تعدادی از مهمترین سازمانهای بینالمللی نظیر یونسکو، سازمان همکاری اقتصادی و توسعه و اتاق بازرگانی بینالمللی است. پاریس معروفترین مقصد توریستهای جهان نیز میباشد که سالانه حدود 45 میلیون نفر توریست از آن دیدن میکنند. در واقع، تعداد زیادی از آثار دیدنی، موسسات و پارکهای مشهور جهان در این شهر قرار دارند. لندن نیز بزرگترین و پرجمعیتترین شهر در منطقه انگلستان و پادشاهی متحد بریتانیای کبیر و ایرلند شمالی است. مرکز این شهر، منطقهای باستانی است و به عنوان یکی از شهرهای تاریخی محسوب میگردد. لندن در قرون وسطی، شهری کوچک و محدود به چند محله بوده، ولی از چند قرن گذشته، به دلیل جذب جمعیت زیاد به شهری بسیار بزرگ تبدیل شده است. بسیاری معتقدند که لندن امروزی یک شهر نیست، بلکه یک پارک بزرگی است که مردم در آن ساکن شدهاند. این اعتقاد به سبب فضاهای سبز و باز شهری بسیار زیادی است که در آن دیده میشود. یکی از مراکز مهم مسکونی شهر لندن، شهر باستانی آن است که امروزه دو میلیون نفر را در خود جای داده است. این شهر سالها پیش با کمک رومیها ساخته شد. بعد از ساخت لندن، این شهر عملا مرکز نهضتهای بزرگ تاریخ بوده است. این شهر یکی از مراکز تجاری، مالی و فرهنگی عمده در جهان است و تأثیر فراوانی در سیاست، آموزش و پرورش، سرگرمی، رسانهها، معماری و هنر دارد. مردم این شهر به دلیل مهاجرت از نقاط مختلف به این شهر، دارای تمدن، فرهنگ، دین و آداب و رسوم خاص خود هستند، به طوری که امروزه 300 زبان گوناگون در این شهر تکلم میشوند. به همین خاطر، حاکمان بریتانیا و مسولان لندن به خود میبالند و معتقدند که از نظر فرهنگی شهری به وسعت همه کره زمین دارند. اما آنچه آرامش و ثبات را در این شهر، با وجود این تنوع فرهنگی و قومی، میسر میکند، خصیصه ذاتی نظم و انضباط انگلیسی است. لندن یکی از قطبهای حمل و نقل بینالمللی جهان نیز هست. همچنین، با توجه به نقش کلیدی حکومت بریتانیا در طول تاریخ در بسیاری از تحولات سیاسی، علمی، فرهنگی، اقتصادی و هنری جهان، در جای جای لندن میتواند بخشی از تاریخ چند قرن اخیر، به ویژه قرن بیستم را جستجو نمود. به همین خاطر کمتر شهری را در جهان میتوان یافت که مانند لندن از چنین خصیصه و توانی برخوردار باشد.
اما برخلاف پاریس و لندن، شهری مثل توکیو را نمیتوان جزء این دسته از پایتختها به حساب آورد. در واقع، این شهر، تنها برای یک قرن و نیم- دوره پیدایش حکومت ملت پایه مدرن در ژاپن- قرارگاه اصلی این کشور بوده است. شایان ذکر است، دور جدید حیات حکومت ژاپن از دهه 1860 شروع شد و همزمان با آن، کیوتو، پایتخت قدیمی ژاپن برتری خود را از دست داد. در دهه اول قرن بیست و یکم، توکیو سمبل ژاپن جدید به حساب میآید و به نظر میرسد که این شهر شرایط لازم برای تبدیل شدن به پایتخت دائمی ژاپن را به دست آورده است.
ب- پایتختهای ابداعی
به دنبال حوادث انقلابی ژاپن، توکیو در اصلاحات میجی به عنوان نقطه کانونی این کشور معرفی گردید. در دوران معاصر چنین انتخابهایی در کشورهای دیگری نیز به چشم میخورد. البته، با این تفاوت که توکیو (بعدا ایدو یا شهر شرقی نامیده شد)، قبل از آن نیز یک مرکز شهری قابل توجهی به حساب میآمد، و پایتختهای دیگر مرحله به مرحله ساخته شدهاند. در واقع، آنها برای اجرای یک سری نقشهای جدیدی جای پایتختهای قدیمی را گرفتهاند (Glassner, 2004: 104). بنابراین، پایتختهای ابداعی، به پایتختهایی گفته میشود که برای ایفای نقشهای جدید و متفوات با پایتختهای قدیمی، مکانگزینی و یا بنا میگردند. اسلامآباد و برازیلیا، جزء این دسته از پایتختها به شمار میروند (میرحیدر، 1381: 139)
ج- پایتختهای منقسم
در تعداد کمی از حکومتها، کارکردهای حکومت در یک شهر متمرکز نشده، بلکه در بین دو شهر یا تعداد زیادی تقسیم شده است. چنین شرایطی بیشتر در جهت برقراری مصالحه و سازش انجام میپذیرد تا در جهت ایجاد تسهیلات (Glassner, 2004: 105). مثلا در هلند، آمستردام پایتخت تشریفاتی و مقرّ رسمی پادشاه به شمار میرود، اما محل اصلی حکومت و مجلس در هوگو قرار دارد (Pounds, 1963: 190) در آفریقای جنوبی نیز، قوه مجریه در پروتوریا، قوه مقننه در شهر کیپتاوان و قوه قضائیه در شهر بلومفونتن قرار دارد (میرحیدر، 1381: 140).
علاوه بر این، بعضی از بومیان کیوتو استدلال میکنند که در حال حاضر توکیو و کیوتو هر دو پایتخت ژاپن هستند. در آلمان نیز، بالاترین ارگان قوه قضائیه در کالسروهه واقع شده، در حالی که پاایتخت سیاسی المان برلین میباشد. همچنین، هنوز برخی از وزارتخانهها اساسا در شهر بن واقع شدهاند، و پایتخت پیشین آلمان غربی، هنوز هم به نام “شهر فدرال” شناخته میشود. و بالاخره این که، هر چند اتحادیه اروپا به عنوان یک کشور در نظر گرفته نمیشود، این اتحادیه دارای سه مرکز اداری شامل: بروکسل (قانونگذاری و بخش اجرایی)، لوکزامبورگ (قضایی) و استراسبورگ (پارلمان) میباشد.
جدول(2-2):کشورهای دارای سیستم چند پایتختی
منبع:http://en.wikipedia.org/wiki/list_of_counties_with_multiple_capitals
در مورد انواع پایتختها، تقسیمبندیهای دیگری نیز صورت گرفته است؛ دیکشیت در کتاب جغرافیای سیاسی خود نوع دیگری از این تقسیمبندی را به شرح زیر آورده است:
الف- پایتختهای طبیعی و مصنوعی
همواره بین پایتختهای طبیعی و مصنوعی تفاوت وجود دارد. نوع سابق پایتختها، آنهایی هستند که به تدریج توسعه یافته و در طول زمان، در خلق بخش عظیمی از قلمرو موثر داخلی در سرزمین ملی تأثیرگذار بودهاند. در مقابل، پایتختهای مصنوعی، پایتختهایی هستند که تمام [ساختار فیزیکی و کارکردی] آن در یک مرحله ساخته شده تا به عنوان مرکز کشور مورد استفاده قرار گیرد (Dikshit, 1995: 88). با این وجود، اسپات در سال 1942 خاطر نشان نمود که هیچ گونه تمایزی نیست که طبیعت سیاست در جامعه نادیده گرفته شود. لندن هیچ طبیعیتر از کانبرا نیست؛ آنها هر دو در نتیجه تصمیمات سیاسی به وجود آمدهاند، اگرچه این امر در دورههای متفاوتی به انجام رسیده است (Taylor,1989: 146).
ب- پایتختهای شبکه – محور
اسپات در مورد مفهوم پایتختهای شبکه – محور معتقد است که یک چنین پایتختی با تمام نقاط کشور در ارتباط است، و در فرایند شکلگیری کشور، متأثر از عوامل موثر خارجی است که پتانسیلهای داخلی حکومت را بارور میکنند (Dikshit, 1995: 88). در این دیدگاه، پایتخت، نخستین حلقه از یک شبکه زنجیرهای است که مسیر سازمانیابی حکومت را به نمایش میگذارد. اسپات ایده خود را در مورد بلگراد و پراگ؛ پایتختهای یوگسلاوی و چکسلواکی سابق مورد مطالعه قرار داد. در این بررسی بلگراد به دو دلیل به عنوان یک پایتخت شبکه – محور شناخته شد؛ یعنی موقعیت انحصاری آن (به عنوان یک پایتخت ناحیهای ثابت) و نقش آن در صربستان به عنوان عامل اصلی شکلدهنده و سازماندهی بنیانهای حکومت جدید. اما پراگ مرکز ناحیهای بوهم (یکی از مناطق واگذار شده به چکوسلواکی) بود. این شهر در تمدن اسلاو از جایگاه برجستهای برخوردار است و در اثر ارتباطات زیاد آن با جهان غرب، شهری کاملا پیشرفته و کمال یافته به حساب میآید (Glassner, 2004, 106). به طور کلی، این پایتختها علاوه بر سیادت آنها در سیستم فضایی – سیاسی کشور، نقش آنها در پیوند و تمرکز دادن شریان حیاتی یک حکومت در مرکز شبکه، ارتباط مستقیم آنها با شهرهای جهانی و در این فرایند، ضمن تأثیرگذاری بر آنها، تتأثیرپذیر بودن از آنها و به تبع آن تحت تأثیر قرار دادن کل سیستم در داخل کشور و نیز جایگاه ویژه آنها در سیستم و شبکه شهری کشور به صورت مغز فعال و قلب تپنده حکومت عمل میکنند.
ج- پایتختهای پیشتاز
مفهوم پایتختهای پیشتاز اولین بار بوسیله یوهان کورنیش در کتاب وی تحت عنوان «پایتختهای بزرگ: جغرافیای تاریخی» (1923)، بکار برده شد. موقعیت حاشیهای و موقعیت نزدیک به فعالترین سرحدات، در تمام طول تاریخ، مکانی برای مقر پایتختها بوده است. هر چند، باید توجه داشت که چنین موقعیتی ممکن است با رشد تاریخی و توسعه سرزمین به یک موقعیت داخلی تبدیل شده باشد (Dikshit, 1995: 89) در واقع، موقعیت استراتژیک این پایتختها در مقابل مناطق سرحدی با دشمنان بالقوه اهمیت آن را به نمایش میگذارد (Glassner, 2004: 105). البته، یک موقعیت مرزی، با این که در طول تاریخ روابط حسنه مزیت به حساب میآمد، ولی در تاریخ جنگهای هوایی و متحرک به عنوان یک عیب و نقص مهمی مطرح بوده است (W. Weigert & Others, 1957: 157)
در کل، پایتختها در جهت پر کردن خلا قدرت در داخل سیستم جغرافیای سیاسی کشور برای چالشزدایی در سیستم، اداره بهینه و کنترل دقیق تمام بخشهای یک واحد سیاسی- فضایی، پر کردن خلا قدرت کشور در مقابل نفوذ خارجی، و نیز هدایت توسعه و سیاسی – فضایی، پر کردن خلا قدرت کشور در مقابل نفوذ خارجی، و نیز هدایت توسعه و پیشرفت در کل نقاط کشور تشکیل میشوند. کانبرا پایتخت استرالیا مثال خوب پایتختهای پیشتاز برای چالشزدایی در سیستم جغرافیای سیاسی کشور به شمار میرود؛ اسلامآباد پایتختی است که برای پر کردن خلا قدرت کشور در مقابل نفوذ هندوستان و کنترل بر منطقه کشمیر انتخاب شده است؛ یا آنکارا نمونه دیگری از این پایتختهاست که برای کنترل بهینه و دقیق جغرافیای سیاسی ترکیه انتخاب شد و برازیلیا نیز کاملا در جهت هدایت توسعه و پیشرفت و توجه کلی حکومت به مناطق داخلی کشور ایجاد شده است.
د- پایتختهای فدرال
با توجه به این که پایتخت ملی، در کامیابی یک سیستم فدرال نقش حیاتی بر عهده دارد و گاهی ممکن است که در این سیستم به نحو دیگری عمل کند، بنابراین، انتخاب پایتختهای ملی به ویژه در کشورهای فدرال از اهمیت زیادی برخوردار است. اگر پایتختها همچنان که اسپات نشان داده به دو نوع طبیعی و مصنوعی تقسیم شوند، این کار عملی ناشیانه خواهد بود. زیرا پایتختهای فدرال دنیا اغلب در زمره نوع دوم قرار میگیرند. پایتختهای فدرال از این نظر که اغلب آنها شهرهای نخستین کشورشان نیستند، مصنوعی به حساب میآیند و به طور غالب، منشأ توسعه سرزمینی حکومت نبودهاند. دلیل جدیدالاحداث بودن اکثر پایتختهای فدرال و عدم استقرار آنها در هستههای قدیمی، اینست که برخلاف اغلب ساختارهای یکپارچه حکومتی، یک ساختار فدرالی، اغلب به عنوان یک فرایند تکاملی جدید بشمار میرود. اما این امر توجیه خوبی برای مصنوعی قلمداد نمودن این پایتختها نیست (Dikshit, 1995, 89). به هر صورت، با توجه به این که در سیستمهای فدرال، رقابتهای سختی بین شهرهای سطح اول کشور و ایالتها برای احراز نقش پایتختی وجود دارد، معمولا بر پایه سیاست مصالحه، در ناحیهای بیطرف و در خارج از گستره جغرافیایی شهرهای سطح اول و ایالتها، شهر دیگری انتخاب و یا از نو ساخته میشود که این شهر به عنوان پایتخت ملی در کشورهای فدرال به نقشآفرینی میپردازد. بهترین مثال برای پایتختهای فدرال، انتخاب کانبرا به عنوان پایتخت استرالیا در رقابت با شهرهای سیدنی و ملبورن میباشد. همچنین شهر واشینگتن پایتخت آمریکا در «ناحیه این ناحیه، منطقهای مشترک و برای همگان است و لذا تمامی وزارتخانهها و ساززمانهای فدرال همچون کتابخانه ملی کنگره آمریکا در این ناحیه مستقرند و از نظر قانونی این ناحیه یک ایالت نیست.

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید